Tumačenje hadisa o „spuštanju“ uzvišenog Allaha
Od Ebu Hurejre, r.a., se prenosi da je Allahov poslanik, s.a.v.s., rekao:
“Naš Blagoslovljeni i Preuzvišeni Gospodar spušta se svake noći na zemaljsko nebo kada ostane zadnja trećina noći i govori: 'Ko šta moli, da mu udovoljim? Ko šta traži, da mu dam? Ko Me moli za oprost, da mu oprostim?'“ (Muttefekun alejhi)
U nastavku ćemo spomenuti šta su o ovom hadisu napisali Imam En-Nevevi i Imam El-Askalani u svojim komentarima Buharijeve i Muslimove zbirke hadisa
„Ovo je jedan od hadisa koji govori o Svojstvima i u pogledu njihovog shvatanja postoje dva poznata stava među učenjacima koji su ranije pojašnjeni u poglavlju o vjerovanju. Ukratko rečeno, jedan od ta dva spomenuta stava – a to je stav prvih generacija (selefa) i nekih teologa (mutekellim) – jeste da se vjeruje da su oni istina, na način kako priliči Uzvišenom Allahu, da se pod tim ne misli na bukvalno značenje koje se odnosi na ljude i da se ne ulazi u njihovo tumačenje uz vjerovanje da je Uzvišeni Allah čist od svojstava stvorenja, kao što su pomjeranje, pokreti i sva druga svojstva stvorenja. Stav većine teologa i nekolicine učenjaka selefa – ovdje se to prenosi od Malika i El-Evza'ija – jeste da se tumače spram konteksta. Na osnovu toga, spomenuli su dva tumačenja ovog hadisa. Prema prvom tumačenju, koje se prenosi od Malika bin Enesa i drugih, ovdje se misli na spuštanje Njegove milosti, odredbe i meleka, kao što se kaže da je vladar nešto uradio ako to urade njegove sluge po njegovom naređenju. Prema drugom tumačenju, ovdje je riječ o metafori u značenju Njegovog odazivanja i darežljivosti prema onima koji Mu se obraćaju.“ (En-Nevevi, El-Minhadž, 6/36-37)
„Ovaj hadis uzimaju kao dokaz oni koji Allahu pripisuju stranu i kažu da je On iznad. To odbacuje većina učenjaka jer to vodi pripisivanju mjesta Allahu, a On je uzvišen od toga. Postoje različita mišljenja oko značenja „spuštanja“. Neki su prihvatili doslovno i bukvalno značenje i to su antropomorfisti (mušebbihe), uzvišen je Allah od njihovih riječi. Neki su u potpunosti odbacili sve hadise koji govore o tome, a to su haridžije i mu'tezile, što predstavlja aroganciju... Neki ga citiraju onako kako je spomenut vjerujući u njega u općenitom smislu i odričući Uzvišenom Allahu kakvoću i sličnost, i to je stav većine selefa... Neki ga tumače onako kako je to prikladno i poznato u arapskom jeziku..“
Zatim kaže: “Nakon svega, može se tumačiti na dva načina: da se pod tim misli na spuštanje Njegove odredbe ili meleka po Njegovoj naredbi ili je to metafora u značenju darežljivosti i odaziva moliteljima i sl. Ebu Bekr bin Fevrik spominje da su ove riječi neki šejhovi citirali u značenju spušta uz izostavljanje objekta, tj. spušta meleka. U prilog tome govori i predaja En-Nesaija preko El-Egarra od Ebu Hurejre i Ebu Se'ida da „Uzvišeni Allah nakon što prođe polovina noći naredi pozivaču da govori: 'Ima li neko da moli pa da mu udovoljim.'“
Na kraju citira El-Bejdavija koji kaže: “Nakon što je potvrđeno kategoričkim dokazima da je On, neka je slavljen, čist od tjelesnosti i zauzimanja mjesta, neprihvatljivo je da se On spušta u značenju kretanja s jednog mjesta na drugo koje je niže od ovog prvog. Pod tim se misli na svjetlo Njegove milosti, tj. pomjera se od svojstva silnosti koje podrazumijeva srdžbu i kaznu ka svojstvu plemenitosti koje podrazumijeva blagost i milost.“ (El-Askalani, Fethul-bari, 3/30-31)
Hfz. Edin ef. Dedić
