Akika nije sunnet - Propis je derogiran

Ebu Rafi’ prenosi da je, kada je hazreti Fatima rodila hazreti Hasana, rekla:

عَنْ أَبِي رَافِعٍ قَالَ: لَمَّا وَلَدَتْ فَاطِمَةُ حَسَنًا قَالَتْ: أَلَا أَعُقُّ عَنْ ابْنِي بِدَمٍ؟ قَالَ: ” لَا، وَلَكِنْ احْلِقِي رَأْسَهُ ثُمَّ َتَصَدَّقِي بِوَزْنِ شَعْرِهِ مِنْ فِضَّةٍ عَلَى الْمَسَاكِينِ أَوِ الْأَوْفَاضِ “ (مسند أحمد

„Zar ne bih trebala zaklati akiku za svog sina?“ On ﷺ je rekao: „Ne, već mu obrij glavu, a zatim udijeli sadaku u srebru, u težini njegove kose. Daj je siromašnima ili stanovnicima Suffe (Ehlus-Suffe).“ (Musned Ahmed, 27183, hasen)

Također:

نسخت الزكاة كل صدقة في القرآن , ونسخ غسل الجنابة كل غسل , ونسخ صوم رمضان كل صوم , ونسخ الأضحى كل ذبح

„Zekat je derogirao svaku drugu milostinju koja je bila propisana u Kur’anu; kupanje zbog džunupluka derogiralo je svako drugo kupanje; post mjeseca ramazana derogirao je svaki drugi post; a udhijja (kurbanski obred) derogirala je svako drugo žrtvovanje.“ (Sunen el-Kubra imama Bejhekija)

Hanefijski učenjaci su ovaj hadis, kao i druge predaje, razumjeli kao dokaz da je propis akike derogiran i da ona nije sunnet. Među hanefijskim učenjacima postoji određeno razilaženje u pogledu pravnog statusa akike. Neki su smatrali da je mekruh (pokuđeno), dok su drugi naginjali mišljenju da je mubah (dozvoljeno), ali ne i sunnet.

وَذَكَرَ مُحَمَّدٌ – رَحِمَهُ اللَّهُ تَعَالَى – فِي الْعَقِيقَةِ فَمَنْ شَاءَ فَعَلَ وَمَنْ شَاءَ لَمْ يَفْعَلْ وَهَذَا يُشِيرُ إلَى الْإِبَاحَةِ فَيَمْنَعُ كَوْنَهَا سُنَّةً وَذَكَرَ فِي الْجَامِعِ الصَّغِيرِ وَلَا يَعُقُّ عَنْ الْغُلَامِ وَلَا عَنْ الْجَارِيَةِ وَأَنَّهُ إشَارَةٌ إلَى الْكَرَاهِيَةِ كَذَا فِي الْبَدَائِعِ فِي كِتَابِ الْأُضْحِيَّةِ. (الفتاوى الهندية)

Imam Muhammed eš-Šejbani, učenik imama Ebu Hanife, radijallahu anhum, rekao je u vezi s akikom:

„Ko želi da je zakolje, neka to učini, a ko ne želi, neka se suzdrži.“

Ovo ukazuje na dozvoljenost i negira da je akika sunnet. Također je u djelu El-Džami’us-Sagir spomenuo:

„Ne treba klati akiku ni za dječaka ni za djevojčicu. “

Ovo ukazuje na pokuđenost (mekruh), kao što je spomenuto u djelu Bedai’u u poglavlju o žrtvovanju. (El-Fetava el-Hindijje)

وَذَكَرَ مُحَمَّدٌ – رَحِمَهُ اللَّهُ – فِي الْعَقِيقَةِ فَمَنْ شَاءَ فَعَلَ وَمَنْ شَاءَ لَمْ يَفْعَلْ، وَهَذَا يُشِيرُ إلَى الْإِبَاحَةِ فَيَمْنَعُ كَوْنَهُ سُنَّةً وَذَكَرَ فِي الْجَامِعِ الصَّغِيرِ وَلَا يَعُقُّ عَنْ الْغُلَامِ وَلَا عَنْ الْجَارِيَةِ وَأَنَّهُ إشَارَةٌ إلَى الْكَرَاهَةِ؛ لِأَنَّ الْعَقِيقَةَ كَانَتْ فَضْلًا وَمَتَى نُسِخَ الْفَضْلُ لَا يَبْقَى إلَّا الْكَرَاهَةُ (بدائع الصنائع في ترتيب الشرائع)

“ Ovo ukazuje na pokuđenost (mekruh), jer se akika ranije smatrala pohvalnom, a zatim je ta pohvalnost derogirana, pa je od nje ostala samo pokuđenost (keraha). (Imam Ebu Bekr el-Kasani, Bedai’us-Sanai’)

Prema tome, ovo je propis u hanefijskom mezhebu. Osoba može slijediti drugi mezheb i zaklati akiku smatrajući je sunnetom, pod uvjetom da se pridržava pravila koja se odnose na uzimanje olakšice.

Stavovi imama Muhammeda eš-Šejbanija i drugih ranih hanefijskih učenjaka ukazuju na to da je akika dozvoljena (mubah). Rane generacije su protumačile predaje (hadise) tako da je preporuka akike prestala nakon propisivanja obaveznog klanja kurbana za kurban bajram.

Većina današnjih hanefijskih učenjaka smatra klanje životinje (kurban) za novorođenče mustahabom, pohvalnim djelom ali ne i sunnetom. To je izraz zahvalnosti Allahu na blagodati djeteta a podijeljeno meso je sadaka.

A Allah, Uzvišeni, najbolje zna.

(Ertan Č. dip. isl. nauka)