Podjele unutar Vehabizma: Detaljna analiza glavnih pravaca i njihovih utjecaja

• Podjele u vehabizmu I dio

Jeste li znali da se vehabijski pokret podijelio na više struja, od kojih su neke međusobno jako suprotstavljene.

Od početka 20. vijeka, vehabizam se podijelio na nekoliko dijelova, a najvažniji su edukativni (naučni) vehabizam (1920), džihadijski vehabizam (1979), sururijski vehabizam (1984) i džami vehabizam (1990).

Također postoje i druge podjele, ali sve se one mogu svrstati pod ova četiri glavna pravca.

Među njima su medhalijski vehabizam koji se sada već raslojava još više, albanijski vehabizam (nazvan po Nasirudinu al-Albaniju), koji je ponekad poznat i kao jordanski vehabizam, bazijski vehabizam (nazvan po Abdul-Azizu ibn Bazu), usejminski vehabizam (nazvan po ibn Usejminu), kuvajtski vehabizam (pod vodstvom Abdur-Rahmana Abdul-Halika), nedždski vehabizam, i na kraju američki vehabizam (nazvan po onima koji podržavaju američki globalni pristup).

Zanimljivo je da se sada više ne zna koja od njih je tačno "spašena skupina", jer su se počeli između sebe proglašavati nevjernicima i optuživati za novotarstvo. Ko je pratio, to je mogao primijetiti u toku rata u Siriji, gdje su se pojedine vehabijske skupine sukobile međusobno, optužujući jedni druge za nevjerstvo. Kada, ako Bog da, obradimo svaku od ovih frakcija, biće nam mnogo lakše razumijevati pojedine daije i njihove metode u Bosni i šire.

• Podjele u vehabizmu II dio: Edukativni (naučni) vehabizam

Nastavljamo govor o vehabijskom pokretu koji se podijelio na više struja, od kojih su neke međusobno jako suprotstavljene.

Od početka 20. vijeka, vehabizam se podijelio na nekoliko dijelova, a najvažniji su edukativni (naučni) vehabizam (1920), džihadijski vehabizam (1979), sururijski vehabizam (1984) i džami vehabizam (1990).

Danas ćemo nešto više reći o edukativnom ili naučnom vehabizmu.

Edukativni je onaj vehabijski pravac koji se primarno bavi obrazovnim aspektima povezanim sa naukama Kur'ana i hadisa. Stoga, učenjaci i daije koji pripadaju edukativnom vehabijskom pravcu usmjeravaju svoje napore ka odgajanju nove generacije vjerski posvećenih mladih muslimana. Ovaj metod nazivaju "pročišćavanje i odgoj", a Albani ga opisuje kao:

„Pročišćavanje islama od onoga što mu ne pripada, kao što su širk, praznovjerje, magija, mitovi, novotarije, pogrešna tumačenja Kur'ana i izmišljeni hadisi, te pridržavanje uzvišene šerijatske etike poput iskrenosti, poštenja, ispunjenja obećanja, dobročinstva, održavanja rodbinskih veza, dobrosusjedskih odnosa i šerijatskih adaba.“

Među najvažnijim edukativnim vehabijskim grupama koje su pokušale primijeniti ovaj metod su grupa šejha Mukbila el-Veda'ija u Jemenu i grupa Ensarus-Sunnetil-Muhammedijje u Egiptu.

Prema nekim stručnjacima, postoje dva osnovna izvora savremenog edukativnog vehabizma: prvi je Nasiruddin el-Albani, poznat po poučavanju hadiske nauke, dok drugi izvor čine saudijski učenjaci poput šejha Abdulaziza bin Baza i šejha Ibn Usejmina, poznatih po svojim govorima o pitanjima vjerovanja, tevhida i osnova.

Od ova dva izvora crpe svi savremeni edukativni vehabijski šejhovi u raznim arapskim državama.

Primjerice, šejh Ebu Ishak el-Huvejni, jedan od najvažnijih i najpoznatijih simbola vehabizma u Egiptu, učio je znanost hadisa od šejha Albanija. Šejhovi vehabijske da've u Aleksandriji, poput Jasira Burhamija, Muhammeda Ismaila el-Mukaddima i drugih, bili su jako pod utjecajem saudijskih šejhova. Edukativni vehabizam smatra se jednim od najrasprostranjenijih oblika vehabizma u islamskom svijetu općenito, a posebno u arapskim zemljama.

Njegov tradicionalni metod karakterizira udaljavanje od politike i posvećivanje obrazovnim i davetskim metodama, što mu je omogućilo širenje bez sukoba s državom.

Međutim, došlo je do odstupanja od tog tradicionalnog smjera nakon Arapskog proljeća, kada su neke edukativne vehabijske grupe počele primjenjivati politički metod, sudjelujući u parlamentarnim i predsjedničkim izborima te formirajući političke stranke.

Jedan od najvažnijih primjera je vehabijska da'va u Aleksandriji u Egiptu, iz koje je proizašla stranka Nur, koja je imala značajno prisustvo na političkoj sceni Egipta nakon revolucije 25. januara 2011. godine. Inače podržava predsjednika Sisija. Za više informacija pogledajte ovdje:

https://www.facebook.com/share/p/nUxZfLMGLjbRFzTN/?mibextid=oFDknk

• Podjele u vehabizmu III dio: Džihadijski vehabizam

Džihadijski vehabizam smatra koncept vladanja u skladu sa šerijatom jednim od najvažnijih, centralnih koncepata koji oblikuju misao džihadijskog vehabizma. Taj koncept podrazumijeva da samo Allah ima pravo da vlada, a ova vrsta vehabizma se oslanja na brojne ajete iz Kur'ana koji se odnose na ovaj koncept; među tim ajetima je i: "Sud pripada jedino Allahu", po čijem citiranju su poznate i prve haridžije. Koncept hakimije ili Allahove vlasti na zemlji, jasno se pojavljuje u djelima mnogih savremenih teoretičara džihadijskog vehabizma, a možda prvi i najvažniji među njima je Sejjid Kutb, koji je proširio objašnjenje ovog koncepta u svojoj knjizi "U sjenci Kur'ana".

U njoj je napisao: "Islamski pogled potvrđuje da se treba klanjati i obožavati samo Allahu. Iz ovog pogleda proističe hakimija (koncept vlasti) koja pripada isključivo Allahu."

Sa hakimijom - Allahovom vlasti, je povezan još jedan koncept koji je jednako važan u kolektivnoj svijesti savremenog džihadijskog vehabizma, a to je koncept džahilijeta, po kojem muslimanska društva žive džahilijetskim, predislamskim životom neznanja i politeizma ili mnogoboštva.

Prema mišljenjima teoretičara džihadijskog vehabizma, među kojima je i Muhammad Abdus-Salam Faradž u svojoj knjizi "Džihad: Zaboravljena obaveza", muslimansko društvo mora u potpunosti slijediti Allahove zakone, prihvatiti islamski šerijat i primjenjivati ga bez izuzetka. Ako vladari to odbiju, treba se boriti protiv njih jer su otpali od islama i odrasli na kolonijalističkim vrijednostima. Oni od islama nose samo imena, čak i ako klanjaju i poste te tvrde da su muslimani.

Po tom konceptu, Allahovu vlast treba nametnuti svim sredstvima muslimanskim džahilijetskim društvima.

Jedna od najvažnijih vehabijskih grupa koja je prihvatila džihadijski vehabizam je "Muslimanska zajednica" u Egiptu, čiji su članovi izveli brojne atentate tokom osamdesetih i devedesetih godina prošlog stoljeća, prije nego što su vođe zajednice objavile povlačenje iz protivljenja državi i pozvale svoje sljedbenike da napuste oružje i pređu na mirni politički rad 1995. godine.

Također, organizacija el-Kaida, smatra se jednom od najvažnijih manifestacija savremenog džihadijskog vehabizma. Ova organizacija izvela je brojne vojne operacije unutar arapskih zemalja i izvan njih. Također, Islamska država u Iraku i Šamu smatra se najnovijom verzijom džihadijskog vehabizma. Sve ove organizacije dijele iste vrhovne ciljeve "hakimija i borba protiv države koja ne primjenjuje islamski šerijat", ali među njima postoje brojne kontradikcije, razlike u idejama i sukobi.

• Podjele u vehabizmu IV dio: Sururijski Vehabizam

Sururijski vehabizam se smatra idealnim primjerom evolucije i međusobnih odnosa unutar islamskih sekti.

Također, predstavlja pravi odraz utjecaja muslimanskih sekti jednih na druge. Sururijski vehabizam je nastao između dva pravca: jedan koji se bavi aktivizmom, predstavljen kroz političku skupinu Muslimanska braća koja daje prednost političkom djelovanju i stavlja politiku ispred vjerske misije; i drugi pravac, edukativna vehabijska škola koja se oslanja na vjerske doktrine i vjeruje u važnost stavljanja šerijata ispred bilo kakve koristi, te obično ne izlazi iz poslušnosti prema vladaru.

Ovaj edukativni vehabijski pravac rijetko se bavi pitanjima politike.

Između ova dva pravaca pojavio se sururijski vehabizam koji kombinuje aktivistički pristup Muslimanske braće, posebno njihovog Kutbističkog pravca čiji je glavni ideolog i mentor bio Sejjid Kutb, s konzervativnom vehabijskom školom koja slijedi metode Ibn Tejmije i Muhammeda bin Abdul-Wahhaba. Sururijski vehabizam je također odigrao značajnu ulogu u takozvanim arapskim proljećima, posebno u podršci sirijskoj revoluciji, gdje se veliki broj njegovih sljedbenika priključio oružanim grupama.

Nekoliko istaknutih ličnosti iz sururijskog vehabizma, uključujući Salmana el-Udeta, potpisalo je završni dokument pod lažnim nazivom "Stav islamskih učenjaka ummeta prema sirijskom pitanju". Taj dokument su potpisali samo vehabijski predvodnici, njih ni manje ni više nego 47, kojih inače u svijetu ima 2% od cjelokupne uleme ummeta. Mnogi mladi iz islamskog pokreta su odgovorili na ovaj poziv u smrt, formirajući većinu oružanih grupa koje se bore u Siriji i Iraku obično protiv muslimana.

Danas sururijski vehabizam kontroliše veliki broj islamskih centara, udruženja i televizijskih kanala u mnogim muslimanskim zemljama pa i u našoj što ćemo na kraju i sami primijetiti.

• Podjele u vehabizmu V dio: Džami Vehabizam

Suprotno od džihadijskog vehabizma, postoji Džami vehabizam. Ako prvi smatraju da treba proglasiti nevjernikom nepravednog muslimanskog vladara i nužno se protiv njega boriti mačem i oružjem, drugi smatraju da je neophodno pokoriti mu se i strpljivo podnositi njegove nepravedne odluke.

Ovaj pravac se pripisuje šejhu Muhammedu Emanu el-Džamiju, a ponekad je poznat i kao "medhalijski vehabizam" po šejhu Rebiju ibn Hadiju el-Medhaliju, jednom od najistaknutijih učenika šejha el-Džamija.

Ovaj pravac se prvi put pojavio u Saudijskoj Arabiji, a s invazijom snaga Sadama Huseina na Kuvajt 1990. godine, saudijske vlasti su pozvale američke snage da se suprotstave iračkoj vojsci koja je mogla napredovati prema saudijskom teritoriju.

Taj potez je izazvao bijes mnogih šejhova i vjernika unutar i izvan Saudijske Arabije, jer su ga smatrali kršenjem vjerskih tekstova koji zabranjuju ulazak nevjernika na Arapski poluotok. U tim okolnostima, šejh el-Džami, njegovi učenici i sljedbenici su podigli svoj glas protiv protivnika te ih optužili za neposlušnost vlastima i odstupanje od legitimnog vladara kojemu se mora pokoravati.

Iako se džami ili medhalijski vehabijski pravac nije pojavio kao nezavisni i prepoznatljiv pravac sve do relativno nedavno, ovaj pravac se temelji na velikoj količini islamske literature koja opravdava vladavinu nepravednog vladara i isključuje zajednicu i narod iz političkog izbora vlasti koja njima upravlja. El-Medhali se, primjerice, protivi partiji "Muslimanska braća" i otvoreno poziva u svojoj fetvi da se vlast i narod bori protiv njih.

Dana 10. jula 2016. godine, napisao je na svojoj web stranici da su "Muslimanska braća najopasnija sekta za islam otkako je njihov pokret nastao. Oni su jedna od najlažljivijih sekti, nakon šiija, zagovaraju jedinstvo religija, jedinstvo postojanja i sekularizam."

Ideje džami medhalizma su se proširile u mnogim arapskim zemljama. U Egiptu, primjerice, brojni šejhovi su bili pod utjecajem ovih ideja i principa, a glavni predstavnik je Muhamed Said Raslan. Uspjeli su stvoriti široku bazu sljedbenika. Ova vrsta vehabija je odigrala važnu ulogu nakon Arapskog proljeća, jer su imali značajnu ulogu u neuspjehu tih revolucija propagirajući princip udaljavanja od politike, prepuštanja države političarima i vlastima, zabranjivanje sudjelovanja u demokratskom izbornom procesu te naglašavanje nelegitimnosti opozicije i prosvjeda protiv vladara. Općenito se smatra da njima direktno upravljaju tajne službe vladajućih režima u arapskom svijetu.

• Bosanski Vehabijski Pravci: Profiliranje Naših Daija

Onaj ko je pratio prethodne postove mogao je saznati da se vehabijski pokret podijelio po mnogobrojnim osnovama na različite pravce. Spomenuli smo edukativni, sururijski, džami i džihadijski vehabizam. To su četiri glavna toka današnjeg vehabijskog pokreta a ima ih još mnogo više nego što možemo zamisliti. Kako bismo bolje shvatili situaciju kod nas u Bosni a shodno prethodnim podjelama, pokušat ćemo određene pokrete prepoznati kroz aktivnosti i stavove nekih naših daija.

Edukativni (tradicionalni) vehabizam

Safet Kuduzović: je poznat po svom učenju koje se temelji na klasičnom, tradicionalnom vehabizmu, fokusirajući se na predavanja i edukaciju, bez političkog angažmana. Iznimka je Izrael, prema kojem ima specifičan stav. (Pogledati video u prilogu)

Sururijski vehabizam

Zijad Ljakić: Sururizam je kombinacija vehabizma i Muslimanskog bratstva, a Zijad Ljakić je poznat po svojoj kritici lokalnih muslimanskih vlasti, što je karakteristično za sururijsku ideologiju koja kombinira religijske i političke elemente. Poznat je njegov stav o Reisu Kavazoviću kao i o obilježavanju 11. jula u Potočarima za koji tvrdi da je novotarija i da to ne treba raditi. (Pogledaj prilog)

Džami vehabizam

Elvedin Pezić: Džami vehabizam naglašava poslušnost vladarima i držanje podalje od političkog aktivizma. Elvedin Pezić se fokusira na vjerske aspekte i moral, te se rijetko upušta u političke rasprave. Zbog ideologije koja zagovara poslušnost vlastima, vehabijska udruženja Pezićevog džami pravca, jako dobro sarađuju sa lokalnim vlastima i nerijetko dobijaju određenu finansijsku podršku za svoje projekte. Shodno džami ideologiji koja zagovara udaljavanje od političkih rasprava, rijetko se može čuti da spominje palestinsko pitanje.

Džihadijski vehabizam

Bilal Bosnić: poznat je po svom radikalnom pristupu koji uključuje podršku džihadu i oružanom sukobu, što ga svrstava u džihadijski vehabizam. Bio je aktivan u regrutaciji boraca za ratne sukobe na Bliskom Istoku. Nusret Imamović je možda još uticajniji u džihadijskom pokretu. Sa CIA legitimacijom izašao je iz BiH i zaputio se u Siriju.

Sada kada vidimo da svaki od naših daija pripada jednom vehabijskom pravcu, koji se međusobno često isključuju (poznata je netrpeljivost između Ljakića i Kuduzovića), možemo postaviti pitanje: koja je skupina od ove četiri navedene spašena?

• Pretposljednji post u seriji o vehabizmu

Ovaj tekst je preuzet i preveden samo iz razloga što zorno predstavlja glavni cilj vehabijskog pokreta, a to je razjedinjavanje muslimana. Ovdje ćete pronaći koliko se te vehabije razjedinjuju između sebe, a poznato nam je šta misle o drugima.

Koji vehabijski pokret da slijedimo da bismo bili od spasenih?

Selefizam je blagoslovljeno vremensko razdoblje, a ne islamska škola mišljenja. Nedostaju im pravila osnovnih principa šerijata a njihov metod je slab i proturječan, bez prave referentne osnove. Ostavili su četiri imama iza svojih leđa a slijedili su neznalice koji se međusobno sukobljavaju. Zbog toga su same vehabije (sljedbenici Muhammeda ibn Abdul Vahaba) podijeljeni na hiljadu i jedan način...

• Madhalizam i Džamizam

• Saa'afiqah

• Haddadizam

• Edukativni vehabizam

•  Aktivistički vehabizam

• Harurizam

• Džihadizam

• DAESH

• Sururizam

• Al-Qaidizam

• Nemezhebski vehabizam kojeg predvodi Albani

• Mezhebski vehabizam kojeg predvode Ibn Baz i Al-'Uthaymin

• Skupina Tekfira i Hidžre

Svi oni tvrde da su selefije, ali ne znaš ko koga proglašava nevjernikom, a ko koga novotarom? Nema niti jednog vehabijskog učenjaka a da ga sami vehabijski učenjaci nisu kritikovali.

• Al-Albani kaže da je Muhammed ibn Abdul Vahab ekstremista i upozorava na fetve Madhalija, nazivajući ih uzrokom uništenja Iraka.

• Ibn 'Uthaymin upozorava na Safara Al-Hawalija

• Ubayd Al-Jabiri upozorava na Salih Al-Mughamsija

• Ubayd Al-Jabiri kritikuje Othmana Al-Khamisa

• Ridwani kritikuje Muhammeda Hassana

• Muzammil Faqiri kritikuje Mohammeda Al-Arifija

• Mohammed Sameer kritikuje Mohammeda Shams al-Dina

• Abdulaziz Al-Rajhi upozorava na Safara Al-Hawalija

• Abdul-Muhsin Al-Abbad upozorava na Abd al-Rahmana Al-Ar'ur

• Fawzan kaže da je Al-Albani murdžija i lažov.

• Muzammil Faqiri upozorava na Salih Al-Mughamsija

• Ibn 'Uthaymin kritikuje ispravke Al-Albanija, govoreći da uvijek ispravlja slabe hadise, a slabi ispravne.

• Muhammed Hijab kritikuje Muhammeda Shams al-Dina

• Rabi' Al-Madkhali upozorava na Ali Al-Halabi

• Salem Al-Taweel kritikuje Abd al-Rahmana Al-Dimashqiyah

• Abd al-Rahman Al-Dimashqiyah kritikuje Salem Al-Taweela

• Muzammil Ghiry kritikuje Salman Al-Ouda i Al-Arifi

• Muzammil Faqiri kritikuje Al-Huwaini i Al-Mughamsija

• Abdulaziz Al-Rajhi upozorava na Nasser Al-Omar

• Rabi' Al-Madkhali upozorava na Al-Huwaini

• Mohammed Shams al-Din kritikuje Muhammeda Hijaba

• Ibn Baz kritikuje Abdul Rahim Al-Tahan

• Salem Al-Taweel kritikuje Al-Munajjida

• Mohammed Shams al-Din kritikuje Salem Al-Taweela

• Al-Kandari kritikuje Muhammeda Shams al-Dina

• Abdulaziz Al-Rajhi kaže da je Al-Albani murdžija.

• Al-Ruhayli kritikuje učenike Al-Farqusa

• Selefija Abdullah Al-Bukhari kritikuje Muqbil Al-Wad'i

• Saleh Al-Luhaidan kaže da su fetve Othmana Al-Khamisa nevažeće i bezvrijedne.

• Talaat Zahran upozorava na Othmana Al-Khamisa.

• Vođa selefizma u Siriji Zuhair Al-Shaweesh kritikuje Al-Albanija.

• Bin Laden je sve proglasio nevjernicima.

• Al-Baghdadi je sve proglasio nevjernicima.

• Ubayd Al-Jabiri upozorava na Saida bin Musfara.

• Mustafa Abdul Qadir upozorava na Muzammila Faqirija

• Mohammed bin Shams al-Din kritikuje Imada Rifata.

• Također, Imad Rifaat kritikuje Mohammeda Shams al-Dina.

• Majid Al-Hamdi kritikuje Al-Usaymi

• Azhar Suneeqra upozorava na Abdul-Razzaqa Al-Badra.

• Saleh Al-Suhaimi savjetuje Farqusa da traži znanje.

• Ubayd Al-Jabiri upozorava na Azhar Suneeqra

Hvalili su Al-Qaedu, a zatim su je osudili nakon političkih naređenja. Da se čovjeku zanesvijesti... Svi spomenuti pripadaju vehabizmu. Zajedničko im je samo slijeđenje Muhammeda ibn Abdulvehaba, i ništa više. Svi jedni druge proglašavaju novotarima, neki od njih su čak stigli do međusobnog proglašavanja nevjernicima. Proglašavaju nevjernicima Eš'arije / Maturidije i Sufije koji su velika većina islamskog ummeta i koji su nosioci lanaca prenošenja Kur'ana i čistog Sunneta te većina pravnika, hadiskih stručnjaka, tefsira i boraca.

Ko ste vi, Vehabije, koji selefizam slijedite i koji je pravi?

• Sa ovim tekstom završavamo ovu seriju osvrta na vehabijsku ideologiju, ne zato što se nema šta više reći, naprotiv.

Jako je mučno objašnjavati da širenje zatucanosti koju vehabijska ideologija nudi, nije dobro. Učenje koje dovodi u pitanje transcedentnost Stvoritelja, ne može biti monoteističko. Učenje koje Poslanikove roditelje šalje u džehennem, dok njegovu porodicu i potomke uopće ne uvažava, teško da se može nazvati islamskim. Neka svako živi kako hoće ali evidentno je da vehabizam nije u stanju da ponudi išta osim redukcionizma i prevare u vjeri. U politici, nauci, kulturi, umjetnosti i svemu onome što jednu civilizaciju čini civilizacijom, vehabizam je jalov i nikad ništa nije pokazao. Da imaju neku posebnost bar u kulinarstvu, ali ni tu se, pa nimalo, ne ističu.

Jedino po čemu se ističu jeste optuživanje, negiranje, vrijeđanje, širenje negativne energije, razjedinjavanje, zatucanost, tvrdoglavost, slijepo slijeđenje šejhova, obožavanje Muhammeda ibn Abdulvehaba i ibn Tejmijje pokoravajući se njihovim izmišljotinama, opsesija ženama, psihička nestabilnost, umanjena pismenost, neprimjerena dikcija pri verbalnom nastupu koja vrijeđa sluh, izvještačenost, siromašan rječnik u bosanskom jeziku, nadomještanje društvene nebitnosti agresivnim nastupima... Sve to vidimo i kod nekih njihovih glavnih predstavnika. To vehabizam svrstava u anticivilizacijske pokrete, rame uz rame sa ekoterorizmom ili anarhoprimitivizmom. Uglavnom, ko god želi da ide tamo sa srećom mu bilo.

Ali neka bude spreman na osjećaj jada, tuge, neraspoloženja, duhovne bijede, praznine u grudima koja doduše neće dugo trajati, brzo je zamijeni tjeskoba, osjećaj manje vrijednosti, značajne probleme sa džinskim svijetom itd.

Znaju vehabije kako se bijedno osjećaju kad dođu u Medinu. Ali, ne znaju zašto!

Pa bujrun!

Hafiz Esmir ef. Selimović